Kilis, Türkiye'nin güneyindeki sınır illerinden biridir. Yüzölçümü 1.521 km2 olan il batı, kuzey ve doğuda Gaziantep ili, güneyde de Suriye ile çevrilidir. Kilis Türkiye'nin 79. ilidir.

DOĞAL YAPI
İl toprakları Gaziantep Platosu'ndan güneydeki Suriye sınırına doğru gidildikçe alçalan dalgalı düzlüklerden oluşur. Kuzey kesimini Kartal (Sof) Dağı'nın engebelendirdiği ilin en yüksek noktası Kilis kentinin kuzeydoğusunda yer alan Acar Dağı'nın 1.021 m'ye erişen Gülbahar Tepesi'dir. Başlıca akarsuları Afrin Çayı'nın başlangıç kollan olan Sabun Suyu ve Altın Suyu ile Suriye düzlüklerine doğru akan Balık Suyu'dur.

İKLİM
Akdeniz ile Güneydoğu Anadolu bölgeleri arasındaki bir geçiş alanında bulunan il karmaşık bir iklim yapısına sahiptir. Batı kesimde görülen ılıman iklim denizden uzaklaşıldıkça ve çöle yaklaşıldıkça karasal özellikler gösterir. Akdeniz Bölgesi'nin sınırları içinde kalan il merkezinde yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlı geçer. Yerin karla örtülü olduğu ortalama süre yalnızca üç gündür. Kilis kentinde ölçülen en yüksek hava sıcaklığı 43°C, en düşük hava sıcaklığı -12°C, yıllık ortalama sıcaklık ise 16,9°C'dir.

Tarih
Kilis'in yerleşim tarihi Orta Tunç Çağı'na değin uzanır. Önce Babil egemenliğine giren Kilis, Hitit, Hurri-Mitanni ve Asurlar arasında el değiştirdikten sonra bir süre bağımsız yaşadı. Uzun yıllar süren Hitit yönetiminin ardından Arami ve Asur egemenliğinde kaldı. Bazı Asur kaynaklarında adı Ki-li-zi olarak geçer. İÖ 6. yüzyılda başlayan Pers yönetimini İÖ 4. yüzyılda Makedonya egemenliği izledi. Kilis Selevkoslardan sonra Roma'ya bağlandı ve bazı Roma kaynaklarında Ciliza Şive Urmagiganti adıyla anıldı. Bizans döneminden sonra Sasanilerin ve Arapların eline geçti. 11. yüzyılda Selçuklu akınlarına uğradı. Haçlı seferleri sırasında kurulan Urfa Haçlı Kontluğu'nun yönetiminden sonra 12. yüzyılda Anadolu Selçuklularına bağlandı. 14. ve 15. yüzyıllarda Memlûklerin yönetimindeydi. 16. yüzyılda Osmanlı topraklarına katıldı. 19. yüzyılda Kavalalıların Osmanlı Devleti'ne karşı giriştiği ayaklanma sırasında bir süre Mısır yönetimine girdi. 19. yüzyıl sonlarında Halep vilayetinin Merkez sancağına bağlı bir kaza merkezi olan Kilis'te belediye örgütü 1883'te kuruldu. I. Dünya Savaşı sonrasında 6 Aralık 1918'de İngilizler Kilis'e girdi. İngilizlerin çekilmesinden sonra 29 Ekim 1919'da başlayan Fransız işgali Ankara Antlaşması'nın (20 Ekim 1921) imzalanmasıyla 26 Aralık 1921'de sona erdi. Eskiden Gaziantep'e bağlı olan Kilis 1995'te uygulanan yönetsel düzenleme uyarınca yeni kurulan Elbeyli, Musabeyli ve Polateli ilçeleriyle bir araya getirilerek merkezi Kilis kenti olmak üzere il yapıldı.

İL MERKEZİ
Acar Dağı'nın güney eteklerinde kurulmuş olan kent Hassa ve Suriye'yi Gaziantep'e bağlayan yolların kesiştiği yörede yer alır. Kilis bu yolla Gaziantep'e 68 km, Kahramanmaraş'a 140 km, Osmaniye'ye 159 km, Şanlıurfa'ya 205 km, Adana'ya 246 km, Ankara'ya 732 km ve İstanbul'a da 1.185 km uzaklıktadır. Günümüzde çevresine ticaret merkezi olarak hizmet veren Kilis nüfus yitirmeye başlamış bir kenttir. 1960'ta 33 bin düzeyinde olan kent nüfusu 1970'te 43 bine, 1980'de 58 bine, 1990'da 82 bine ulaştıktan sonra 2000'de 71 bine düştü. Kentteki başlıca eğitim kurumlan Gaziantep Üniversitesi'ne bağlı Kilis Muallim Rifat Eğitim Fakültesi ve Kilis Fen-Edebiyat Fakültesi ile Kilis Meslek Yüksekokulu ve Kilis Yusuf Şerefoğlu Sağlık Yüksekokulu'dur. Kilis ve çevresi tarihsel yapılar açısından zengindir. Kilis kentinin kuzeybatısında yer alan Kuzuini (eskiden Kuzeyne) köyü iç ve dış kale kalıntıları, Hitit, Roma, Bizans ve Araplara ait yapı kalıntılarıyla bir açık hava müzesini andırır. Gaziantep ile Kilis arasındaki Ravanda Kalesi'nin Haçlı seferleri sırasında ve Memlûkler döneminde önem taşıdığı bilinmektedir. Duvar ve burçları sağlam olan kalenin içinde yapı ve sarnıç kalıntıları vardır.

Kentteki başlıca tarihsel yapılar : Kilis Ulu-camisi (1334), Akcurun Camisi (1515), Canbolat Bey Camisi (1553), Şeyh Camisi (1569), Şeyhler Camisi (1655), Hindioğlu Camisi (1664), Çalık Camisi (1683), Cuneyde Camisi, Kadı Camisi (17. yy), Mevlevihane (1525), Şeyh Abdullah Efendi Tekkesi (1858), Canbolat ve Şeyh Abdullah Efendi türbeleri, Baytaz Hanı (1879), Hoca Hamamı (1545), Eski Hamam (1562), Paşa Hamamı (1567), Çukur Hamam olarak da bilinen Hasan Bey Hamamı (1599), Tuğlu Hamam (1785), Kurdağa Çeşmesi (1635), İpşir Paşa Çeşmesi (1654), Fellah Çeşmesi (1623), Haffaf (Kavaf) Çeşmesi (1844) ve Küçük Çarşı Çeşmesi'dir.

Elbeyli
Elbeyli ilçesi doğu ve güneyde Suriye, batıda Merkez ilçe, kuzey ve kuzeydoğuda da Gaziantep iliyle çevrilidir. Eskiden Gaziantep'in Oğuzeli ilçesine bağlı bir bucak olan Elbeyli 1995'te yapılan bir düzenleme sırasında ilçe haline getirildi ve aynı düzenlemeyle kurulan Kilis iline bağlandı.

Musabeyli
Musabeyli ilçesi doğuda Polateli ilçesi, güney ve güneybatıda Merkez ilçe, batı, kuzey ve kuzeydoğuda da Gaziantep iliyle çevrilidir. Eskiden Kilis ilçesine bağlı bir bucak olan Musabeyli, 1995'te Kilis il yapılırken ilçe haline getirildi.

Polateli
Polateli ilçesi doğuda Gaziantep ili ve Merkez ilçe, güneyde gene Merkez ilçe, batıda Musabeyli ilçesi, kuzeyde gene Gaziantep iliyle çevrilidir. Eskiden Gaziantep'in Kilis ilçesine bağlı bir bucak olarak yönetilen Polateli 1995'te Kilis'in il yapılması sırasında ilçe oldu.

GÖRÜLMEYE DEĞER YERLER
Akcurun Camisi: Hasan kızı Seyide Fatma tarafından 1515'te yaptırılmıştır. Baytaz Hanı: Nakşibendi şeyhi Hacı Abdullah Efendi tarafından 1879'da yaptırılmıştır.
Canbolat Bey Camisi: Canbolat Bey tarafından 1553'te yaptırılmıştır.
Hasan Bey Hamamı: Tanrıverdioğlu Hasan Bey tarafından 1599'da yaptırılmış, halk arasında Çukur Hamam olarak anılır.
Hindioğlu Camisi: Kilis voyvodası Hüseyin Ağa tarafından 1664'te yaptırılmıştır.
Kilis Ulucamisi: Abdullah oğlu Hacı Halil tarafından 1334'te yaptırılmış, birçok onarım geçirmiştir.
Mevlevihane: Abdülhamid Murtaza tarafından 1525'te Mevlânâ Celaleddin Rumi adına yaptırılmıştır. Halk arasında Aktekke olarak anılmaktadır.
Paşa Hamamı: Hoca Hamamı (1545) ve Eski Hamam (1562) gibi Canbolat Bey tarafından 1567'de yaptırılmıştır.
Şeyh Abdullah Efendi Tekkesi:1858'de yaptırılmıştır. Nakşibendi tekkesidir.
Şeyh Camisi: Bulgar oğlu Hacı Baki Murad tarafından 1569'da yaptırılmıştır.
Şeyhler Camisi: Abaza Hasan Paşa tarafından 1655'te yaptırılmıştır.